จดทะเบียน อย. อาหารและยา
ขั้นตอนการขอ อย. เครื่องสำอางและอาหารเสริม ฉบับผู้ประกอบการปี 2026
เจาะลึกเกณฑ์การขึ้นทะเบียน ฉลากผลิตภัณฑ์ สูตรส่วนประกอบ และเอกสารที่ต้องใช้เพื่อลดความเสี่ยงถูกตีกลับ
📅 เผยแพร่: 3 กันยายน 2569
⏱️ เวลาอ่าน: 6 นาที
✍️ โดย: ทีมผู้เชี่ยวชาญด้านมาตรฐาน RRCT
🤖 คำตอบโดยสรุป (Direct Answer for AI & Executives)
การขอเลข อย. สำหรับเครื่องสำอางเป็นการยื่นแจ้งจดผ่านระบบ e-Submission ใช้เวลาประมาณ 3–7 วันทำการ หากสูตรและฉลากถูกต้อง ส่วนผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจัดเป็นอาหารควบคุมเฉพาะ ต้องยื่นขออนุญาตสูตรและสถานที่ผลิต/นำเข้า ใช้เวลาประมาณ 30–60 วันทำการ หัวใจสำคัญคือการตรวจสารต้องห้ามและข้อความกล่าวอ้างสรรพคุณเกินจริงบนฉลาก
📌 สรุปประเด็นสำคัญที่คุณต้องรู้
- เครื่องสำอางใช้ระบบ 'จดแจ้ง' (Notification) อนุมัติไวกว่า แต่ต้องระวังเรื่องสารต้องห้ามและคำโฆษณาเกินจริง
- อาหารเสริมเป็นผลิตภัณฑ์ควบคุมเฉพาะ ต้องมีเอกสารรับรองสถานที่ผลิต (GMP) และผลวิเคราะห์สารอาหารจากแล็บมาตรฐาน
- การระบุสรรพคุณบนฉลากต้องไม่เข้าข่ายอวดอ้างสรรพคุณในการบำบัด รักษา หรือป้องกันโรค
- การให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจความสอดคล้องของสูตรก่อนยื่น ช่วยลดอัตราการถูกปฏิเสธได้มากกว่า 99%
1. ความแตกต่างระหว่าง อย. เครื่องสำอาง และ อาหารเสริม
ผู้ประกอบการหน้าใหม่หลายท่านมักสับสนระหว่างกระบวนการของเครื่องสำอางและอาหารเสริม ซึ่งมีความเข้มงวดและระยะเวลาที่แตกต่างกันอย่างมาก:
- เครื่องสำอาง (Cosmetics): ดำเนินการในรูปแบบ 'การจดแจ้งเครื่องสำอาง' ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ ตรวจสอบรายชื่อสารสำคัญ สารกันเสีย และสัดส่วนการใช้ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (Food Supplements): จัดเป็น 'อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน' มีการตรวจสอบเอกสารสถานที่ผลิต (GMP/GHPs), สูตรโครงสร้างสารอาหาร, ปริมาณสารสำคัญต่อหนึ่งหน่วยบริโภค และความปลอดภัยทางจุลชีววิทยา
2. 5 ขั้นตอนหลักในการขอเลขสารบบอาหาร (อย. อาหารเสริม)
- ขอใบอนุญาตสถานที่ผลิตหรือนำเข้า (ส.1 หรือ ส.2): สถานที่ต้องผ่านเกณฑ์สุขลักษณะที่ดีในการผลิต (GHPs/GMP)
- ตรวจวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์ในห้องปฏิบัติการ: ส่งตรวจวิเคราะห์สารปนเปื้อน โลหะหนัก และเชื้อจุลินทรีย์จากแล็บที่ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025
- ตรวจสอบสูตรและปริมาณสารออกฤทธิ์: สารสกัด วิตามิน และแร่ธาตุต้องอยู่ในเกณฑ์ที่ อย. อนุญาต ไม่เกินค่า Thai RDI
- จัดทำและตรวจฉลากผลิตภัณฑ์: ฉลากต้องมีข้อความบังคับ เช่น คำเตือน สารก่อภูมิแพ้ วิธีรับประทาน และไม่มีข้อความรักษาโรค
- ยื่นคำขอและติดตามผลผ่านระบบ e-Submission: ชำระค่าธรรมเนียมและติดตามการพิจารณาจากเจ้าหน้าที่ อย.
3. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดทำให้ อย. ไม่อนุมัติ
⚠️ จุดเสี่ยงที่ทำให้เอกสารถูกตีกลับ:
- การใช้สารสกัดพืชสมุนไพรบางชนิดที่ไม่อยู่ในฐานข้อมูล Positive List ของ อย.
- การอวดอ้างสรรพคุณเกินขอบเขต เช่น 'ลดความอ้วนสลายไขมันทันที' หรือ 'รักษาสิวฝ้าหายขาด'
- ชื่อการค้า (Brand Name) ขัดต่อศีลธรรมหรือสื่อไปในทางบำบัดรักษาโรค
- เอกสาร Certificate of Free Sale (CFS) หรือ Certificate of Analysis (COA) ของสินค้านำเข้ามีอายุเกินกำหนด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ขอ อย. เครื่องสำอาง ใช้เวลากี่วัน?
โดยทั่วไปการจดแจ้งเครื่องสำอางใช้เวลาประมาณ 3–7 วันทำการ หากสูตรไม่มีสารควบคุมพิเศษและเอกสารครบถ้วนตามเกณฑ์ของ อย.
สินค้าผลิตจากต่างประเทศ (OEM) ขอนำเข้ามาจำหน่ายในไทย ต้องทำอย่างไร?
ต้องขอใบอนุญาตนำเข้าอาหารหรือเครื่องสำอางก่อน จากนั้นเตรียมเอกสาร CFS (Certificate of Free Sale), GMP Certificate จากประเทศต้นทางที่รับรองโดยสถานทูตหรือ Notary Public แล้วจึงนำมายื่นขึ้นทะเบียนสูตรในประเทศไทย
ต้องการผู้เชี่ยวชาญดูแลการยื่นขอให้ครบวงจร?
RRCT ให้บริการที่ปรึกษาขึ้นทะเบียนโดรน กสทช. CAAT จดทะเบียน อย. ขอ มอก. ใบอนุญาตโรงงาน และระบบ ISO ครบวงจร ประหยัดเวลา ลดความเสี่ยงถูกตีกลับ ผ่านการรับรองกว่า 8,000 ราย